Pracownia Ilustracji, Komiksu i Preprodukcji Gier i Filmów ASP

Akademia Sztuk Pięknych w Łodzi (dawniej Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych) jest uczelnią nierozerwalnie związaną z łódzkim środowiskiem komiksowym. Oprócz tego, że studiowało na niej wielu twórców historii obrazkowych i animatorów komiksowego życia w Łodzi (m.in. Przemysław Truściński, Tomasz Tomaszewski, Tomasz Piorunowski, Agnieszka Papis, Marek Skotarski, Adam Radoń, Piotr Kania, Krzysztof Ostrowski, Bartosz Kosowski, Jacek Frąś, Michał Janusik i inni), to w jej strukturach funkcjonuje Pracownia Ilustracji, Komiksu i Preprodukcji Gier i Filmów. Kierowana przez prof. Gabriela Kołata pracownia jest częścią Instytutu Animacji i Gier (w tym samym instytucie działa też Pracownia Rysunku Koncepcyjnego i Storyboardu prowadzona przez dra Krzysztofa Ostrowskiego). U prof. Kołata kształcili się m.in. Daniel Gembus i Wojciech Prokop, a Daniel Baum w latach 2015-2022 pełnił rolę asystenta.

Jak pisze prof. Kołat – „(…) Podstawą kształcenia jest korekta, która odbywa się przez cały czas trwania ćwiczenia i jest dostosowana do indywidualnych możliwości, predyspozycji studenta. W pracowni Ilustracji, Komiksu i Preprodukcji Gier i Filmu student, w większości przypadków spotyka się z nowymi zjawiskami charakterystycznymi dla komiksu gdzie ogólną podstawą tworzenia jest nauka jednoczesnego myślenia scenariuszem, kadrem i całą planszą - kompozycją kadrów lub bez kadrowością. (…). Celem dydaktycznym przedmiotu jest stopniowe i gruntowne nauczenie studentów pod względem formalno-warsztatowym oraz intelektualnym do uprawiania samodzielnej twórczości. Opanowania i rozwijania w nich ogólnej świadomości artystycznej, rozwijanie umiejętności praktycznych i teoretycznych w zakresie formy plastycznej właściwej dla specyfiki języka ilustracji, komiksu, conceptart’u itp., posługiwanie się adekwatnymi (właściwymi) środkami wyrazu, typowymi dla tych realizacji.”. 

Namacalnym efektem współpracy wykładowcy i jego studentów (Bauma, Gembusa i Prokopa) są m.in. dwie publikacje: „Comix’sage” (katalog wystawy z 2009 roku) oraz „T-Raperzy znad Wisły. Misja Mars” stworzona do scenariusza Sławomira Szczęśniaka i Grzegorza Wasowskiego – obydwie wydane przez Afres.

Joanna Birek-Fita

Joanna Birek-Fita (ur. 1992 r.) – absolwentka filmoznawstwa na Uniwersytecie Łódzkim, od 2017 roku członkini zespołu Centrum Komiksu i Narracji Interaktywnej EC1 Łódź i Międzynarodowego Festiwalu Komiksu i Gier w Łodzi. W ramach MFKiG odpowiedzialna za kontakty międzynarodowe, organizację obecności gości zagranicznych i nadzór nad mediami społecznościowymi i stroną internetową.

Współtwórczyni koncepcji i scenariusza wystawy stałej (sekcja „Język komiksu” oraz „Komiks i inne media”) w ramach ekspozycji komiksowej CKNI. Od 2020 roku odpowiedzialna za nadzór merytoryczny i wykonawczy projektu wyposażenia i aranżacji CKNI w zakresie narracji interaktywnej i komiksu. Organizatorka wystaw międzynarodowych (m.in. współczesnego komiksu niemieckiego w ramach MFKiG oraz wystawy komiksu polskiego w Chinach), moderatorka spotkań autorskich o komiksach i grach, prowadząca zajęcia z komiksu w kulturze współczesnej na Uniwersytecie Łódzkim (2017-2019) i okazyjnie prelekcji i wykładów na tematy związane z komiksem.

Absolwentka studium podyplomowego „Edytorstwo tekstów literackich” na Uniwersytecie Łódzkim. Redaktorka i korektorka komiksów, katalogów festiwali filmowych, napisów filmowych, wystaw komiksowych polskich i angielskich, okazyjnie tłumaczka języka angielskiego.

Laureatka dwóch z najważniejszych konkursów krytyczno-filmowych w Polsce: konkursu „Krytyk Pisze” Festiwalu Krytyki Sztuki Filmowej „Kamera-Akcja” (2015) i konkursu „Powiększenie” Magazynu Filmweb (2016). Publicystka filmowa i komiksowa, publikowana w czasopismach kulturalnych i monografiach naukowych. Pracowała przy festiwalach filmowych (Festiwal Krytyki Sztuki Filmowej „Kamera-Akcja”, Forum Kina Europejskiego „Cinergia”, Transatlantyk Festival). Prywatnie pasjonuje się kinem gatunkowym z pogranicza kina artystycznego, współczesnym kinem Korei Południowej oraz grami wideo wszelkiego rodzaju. Miłośniczka kotów i azjatyckiej kuchni.

The Big Boat of Humour

Z łódzkim festiwalem związany jest The Big Boat Of Humour - międzynarodowy konkurs na rysunek satyryczny. Pomysłodawcą konkursu jest Jakub Wiejacki ze Stowarzyszenia Twórców "Contur". Pierwsza edycja Big Boat odbyła się w 2006 roku. Podstawowym założeniem konkursu jest zilustrowanie znanego łódzkiego paradoksu - miasta, które z herbem i nazwą Łódź nie leży nad jeziorem, morzem ani dużą rzeką. Ostatnia jak dotąd edycja konkursu odbyła się w 2012 roku jako Wielki Turniej Rysowników Satyrycznych o nagrodę Stacji Nowa Gdynia i była jednym z punktów programu 23. Międzynarodowego Festiwalu Komiksu i Gier. Dotychczasowi laureaci The Big Boat Of Humour: Paweł Kuczyński (2006), Jacek Frąckiewicz (2007), Zygmunt Zaradkiewicz (2008), Jerzy Głuszek (2009), Rumen Dragostinov z Bułgarii (2010), Magdalena Wosik (2011) oraz Mateusz Jakubczak (2012).

Każda edycja odbywa się pod innym hasłem (2006 - "Łódź", 2007 - "Przekroczyć horyzont", 2008 - "Łodzią na połów", 2009 - "Miasto w przebudowie", 2010 – „Miasto – beczka prochu”, 2011 – „Miasto schodzi do podziemia”). W dotychczasowych edycjach co roku na konkurs napływało kilkaset prac z całego świata. Oprócz Polaków do walki o główną, wartą 10 tys. zł nagrodę, stawali rysownicy z Czech, Serbii, Chorwacji, Rumunii, Bułgarii, Grecji, Węgier, Turcji, Ukrainy, Cypru czy Niemiec oraz tak odległych krajów jak Chiny, Nigeria, Indie, Iran, Tajlandia, USA, Uzbekistan, Kanada, Argentyna, Kolumbia, Australia i Brazylia. Nadesłane prace co roku oceniało jury pod przewodnictwem znanego polskiego satyryka (2006 - Edward Lutczyn, 2007 - Janusz Stanny, 2008 - Jacek Fedorowicz, 2009 - Grzegorz Szumowski, 2010 – Jerzy Wasiukiewicz, 2011 – Julian Bohdanowicz). W 2012 roku w rolę jury wcieliła się publiczność oglądająca na żywo rywalizację rysowników biorących udział w konkursie. Big Boat ogłaszany był zazwyczaj na początku roku. Organizatorzy czekali na prace do końca kwietnia, a w maju, podczas Święta Łodzi wręczana była główna nagroda o wartości 10 tys. zł. Uroczystość prowadzili zazwyczaj znani satyrycy (2006 i 2008 - Andrzej Poniedzielski, 2007 i 2009 - Artur Andrus). Prace nadesłane na konkurs publikowane były w katalogu oraz pokazywane na plenerowej wystawie na Piotrkowskiej - reprezentacyjnej ulicy miasta. Wybrane ilustracje trafiały na pocztówki. Organizatorami konkursu byli Stowarzyszenie Twórców "Contur", Urząd Miasta Łodzi i Łódzki Dom Kultury.

City Stories

Międzynarodowy projekt komiksowy powołany do życia w 2006 roku. Jego pomysłodawcą jest Adam Radoń, dyrektor Międzynarodowego Festiwalu Komiksu i Gier. Głównym założeniem projektu (zazwyczaj określanego mianem warsztatów) jest tworzenie historii obrazkowych rozgrywających się w Łodzi lub mających z nią ścisły związek. Do udziału w projekcie zapraszani są scenarzyści i rysownicy z dwóch krajów, którzy wspólnie przygotowują komiksy, prezentowane następnie na wystawie oraz wydane w dwujęzycznym albumie. Między 2006 a 2016 rokiem City Stories zostało zrealizowane 11 razy, przy czym trzy edycje miały inny niż zwyczajowo przebieg (jedna związana była z rocznicą bitwy pod Grunwaldem, drugą zorganizowano nie w Łodzi, a w Petersburgu, zaś trzecia była zbiorem wybranych komiksów z okazji 10-lecia projektu).

Realizacja każdych warsztatów przebiegała do tej pory w podobny sposób. Wiosną grupa zagranicznych autorów przyjeżdżała na wizytę studyjną do Łodzi, gdzie wspólnie z zaproszonymi polskimi twórcami poznawała miasto, jego historię, teraźniejszość, architekturę, kulturę i mieszkańców. Następnie autorzy w międzynarodowych składach wspólnie wymyślali i tworzyli graficzne opowieści ukazujące miasto w wielu perspektywach. Pod koniec okresu wakacyjnego gotowe komiksy składane były w dwujęzyczny album, którego premiera odbywała się jesienią podczas Międzynarodowego Festiwalu Komiksu i Gier. Premierze towarzyszył ponowny przyjazd zagranicznych twórców do Łodzi i zazwyczaj ekspozycja prac, które znalazły się w albumie.

Dotychczas projekt zrealizowano z Rosjanami (2006), Brytyjczykami (2007), Francuzami (2008), Włochami (2009), Portugalczykami (2010), autorami z Walonii-Brukseli (2011), Ukrainy (2012) oraz Czech (2013). Powstała również edycja specjalna projektu – album „Grunwald 1410-2010” (z udziałem artystów polskich, ukraińskich, białoruskich i litewskich). Na 2014 rok została przygotowana jubileuszowa, dziesiąta antologia z wybranymi komiksami z dotychczasowych edycji oraz jedną nową historią. Natomiast w 2016 roku polscy autorzy ponownie pracowali z Rosjanami – tym razem jednak w Petersburgu, tworząc komiksy o tym właśnie mieście.

Warsztaty City Stories odbywały się dzięki współpracy Stowarzyszenia Twórców "Contur" z wieloma partnerami polskimi (Łódzkim Domem Kultury, Urzędem Miasta Łodzi, Łódzką Specjalną Strefą Ekonomiczną, Art Strefą, Domem Literatury w Łodzi, Narodowym Centrum Kultury, Urzędem Marszałkowskim Województwa Łódzkiego, grupą Atlas, Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego) oraz instytucjami wspierającymi autorów zagranicznych (różnymi, w zależności od kraju, z którego pochodzili twórcy biorący udział w CS – BigAnt i BumFest z Rosji, British Council, Konsulat Generalny RP w Lyonie, Tomatofarm we Włoszech, portugalski festiwal Amadora BD, Przedstawicielstwo Walonii-Brukseli w Warszawie, Belgian Comic Strip Center, Czeskie Centrum). W 2008 roku projekt City Stories zdobył główną nagrodę w kategorii „wydawnictwo promocyjne” w konkursie „Złote Formaty” podczas Festiwalu Promocji Miast i Regionów.

W premierowej edycji CS zatytułowanej "Pierwsze opowieści" Polskę reprezentowali Grzegorz Janusz, Krzysztof Ostrowski, Przemysław Truściński i Jacek Frąś, a stronę rosyjską Hihus, Askold Akiszin, Alim Vielitov i Konstantin Komardin. Okładki do albumu zaprojektowali Krzysztof Ostrowski i Konstantin Komardin. W roku 2007 w polsko-brytyjskim CS pod hasłem „Łódzkie legendy. Pamięci Księżego Młyna” wzięli udział Tomasz Tomaszewski, Marek Skotarski, Robert Olesiński, Paweł Marszałek i Michał Będkowski oraz Jenika Ioffreda, Humayun Mirza, Tom Humberstone i Warren Hutchison. Okładki antologii stworzył Paweł Kwiatkowski. Rok 2008 to CS polsko-francuskie. Nad historiami pod hasłem "Rekonstrukcja" pracowali Berenika Kołomycka, Kamila Pawluś, Krzysztof Gawronkiewicz i Ireneusz Konior oraz Gregory Demange, Florian Bovagnet, Pierre-Marie Grille-Liou i Jerome Dupre La Tour. Okładki zaprojektował Marek Skotarski. W roku 2009 komiksy pod hasłem „Łódź za 30 lat” wspólnie z Polakami tworzyli Włosi. W CS wzięli udział: Michał Janusik, Wojciech Prokop, Daniel Gembus, Daniel Baum i Jakub Matys oraz Armando Rossi, Michele Petrucci, Susanna Raule i Carolina Cutolo. Okładki namalował Gabriel Kołat. Rok 2010 przyniósł dwie edycje CS. W piątej, a zarazem specjalnej, zatytułowanej „Grunwald 1410-2010” znalazły się komiksy nawiązujące do jednej z najważniejszych bitew średniowiecza z udziałem wojsk polskich. Szósty album City Stories – już regularny, z komiksami o Łodzi polscy autorzy (Balbina Bruszewska, Bartosz Sztybor i Michał „Śledziu” Śledziński) stworzyli wspólnie z Portugalczykami (Filipe Pina, Filipe Andrade, Rui Lacas, Ricardo Cabral). Okładkę zaprojektował Tomasz Piorunowski. Rok później odbyły się siódme warsztaty. Tym razem do ekipy z Polski (Tomasz Tomaszewski, Tomasz Kołodziejczak, Marek Oleksicki, Adrian Madej) dołączyli twórcy z Walonii-Brukseli (Julie Maroh, Zbigniew Kasprzak, Sacha Goerg i Max de Radigues). Okładkę albumu stworzył Daniel Gembus. W 2012 roku komiksy o Łodzi tworzyli wspólnie scenarzyści i rysownicy z Polski (Wojciech Stefaniec, Maciej Pałka, Karol Konwerski i Paweł Timofiejuk) oraz Ukrainy (Igor Baranko, Oleksij Fomiczow, Oleksij „Shakll” Czebykin i Andrij „DREW” Tkalenko). Okładkę zaprojektował Bartosz Kosowski. W dziewiątej edycji City Stories (rok 2013) wzięli udział Czesi (Tomas Prokupek, Tomas Kucerovsky, Hza Bazant). Stronę polską reprezentowali Sylwia Restecka, Joanna Karpowicz, Marcin Podolec i Robert Popielecki. Okładkę stworzył Hza Bazant. W roku 2014 światło dzienne ujrzał jubileuszowy, dziesiąty album CS, w którym znalazły się wybrane komiksy z dotychczasowych edycji projektu oraz jedna premierowa historia napisana przez Anetę Kaczmarek i narysowana przez Michała Arkusińskiego. Okładkę przygotował Adrian Madej. Po dwóch latach przerwy, w roku 2016, odbyła się jedenasta edycja CS. Tym razem to polscy autorzy (w składzie: Barbara Okrasa, Grzegorz Pawlak, Paweł Timefiejuk, Piotr Kasiński) pojechali za granicę. Wspólnie z Rosjanami (Julia Nikitina, Olga Ławrentjewa, Maria Bogatowa, Timofiej Mokijenko) tworzyli komiksy o Sankt Petersburgu. Okładkę zaprojektował Marek Skotarski.

Nagroda MFKiG dla najlepszego polskiego komiksu

Nagroda funkcjonująca w komiksowej branży od 2002 roku. Przy jej przyznawaniu pod uwagę brane są komiksy wydane między ostatnią a bieżącą edycją Międzynarodowego Festiwalu Komiksu i Gier (zazwyczaj głosowaniem objęte są tytuły opublikowane od miesiąca w którym odbył się ostatni festiwal do miesiąca przed kolejnym festiwalem, np. w przypadku 33. MFKiG, przypadającego na 24-25 września 2022, oceniane są komiksy wydane od początku września 2021 do końca sierpnia 2022). 

Do 2014 roku wyboru najlepszego polskiego komiksu dokonywała publiczność MFKiG za pomocą kart do głosowania wrzucanych do urny. Od 2015 roku o tym, do kogo trafi statuetka Komiksusa decyduje jury powoływane przez organizatorów. Zwycięzca ogłaszany jest podczas festiwalowej gali. Zanim do tego dojdzie – jakiś czas przed festiwalem (zazwyczaj tydzień wcześniej) prezentowana jest lista komiksów nominowanych (najczęściej jest to dziesięć tytułów). W 2003 roku nagroda nie została przyznana, natomiast w roku 2021 jury po raz pierwszy zdecydowało o przyznaniu dwóch dodatkowych wyróżnień (otrzymali je Marek Turek za „Fastnachtspiel”, wyd. Wydawnictwo 23 oraz Przemysław Świszcz za „Mieszko – Braterstwo”, wyd. Graphos).

Laureaci nagrody dla najlepszego polskiego komiksu: Krzysztof Gawronkiewicz i Dennis Wojda, „Mikropolis”, wyd. Mandragora (2002), Krzysztof Gawronkiewicz (rys.) i Krystian Rosiński, „Achtung Zelig. Druga wojna”, wyd. Zin Zin Press/Kultura Gniewu (2004), Krzysztof Gawronkiewicz (rys.) i Grzegorz Janusz (scen.), „Przebiegłe dochodzenie Ottona i Watsona tom 1: Esencja”, wyd. Mandragora (2005), Karol Konwerski (scen.) i Mateusz Skutnik (scen. i rys.), „Blaki”, wyd. Timof (2006), Michał „Śledziu” Śledziński, „Na szybko spisane. 1980 – 1990”, wyd. Kultura Gniewu (2007), Tobiasz Piątkowski, Krzysztof Janicz, Janusz Wyrzykowski, „Pierwsza Brygada: Warszawski pacjent”, wyd. Kultura Gniewu (2008), Tomasz Leśniak i Rafał Skarżycki, „Jeż Jerzy: In vitro – reedycja”, wyd. Egmont Polska (2009), Karol „KRL” Kalinowski, „Łauma”, wyd. Kultura Gniewu (2010), Robert Sienicki i Łukasz Okólski, „Scientia Occulta”, wyd. Mroja Press (2011), Grzegorz Janusz i Marcin Podolec, „Czasem”, wyd. Kultura Gniewu (2012), Agata Wawryniuk, „Rozmówki polsko-angielskie”, wyd. Kultura Gniewu (2013), Łukasz Mazur, „Opowieści niestworzone #1: Planeta uciętych kończyn”, wyd. ATY (2014), Kajetan Kusina i Michał Ambrzykowski, „Niesłychane losy Ivana Kotowicza – tom 1”, wyd. Kultura Gniewu (2015), Jacek Świdziński, „Wielka ucieczka z ogródków działkowych”, wyd. Kultura Gniewu (2016), Krzysztof „Prosiak” Owedyk, „Będziesz smażyć się w piekle”, wyd. Kultura Gniewu (2017), Agnieszka Świętek, „Obiecanki”, wyd. Kultura Gniewu (2018), Unka Odya, „Brom”, wyd. Wydawnictwo 23 (2019), Maria Rostocka, „Koniec lipca”, wyd. Kultura Gniewu (2020), Krzysztof „Prosiak” Owedyk, „Oszołomiające Bajki Urłałckie”, wyd. Kultura Gniewu (2021).

W 2022 roku podczas 33. MFKiG jury przyznało dwie równorzędne nagrody. Komiksusy otrzymali: Tomasz "Spell" Grządziela za "Zasadę Trójek" (wyd. Kultura Gniewu) oraz ekipa odpowiedzialna za serię "Wydział 7" (wyd. Ongrys) - w tym wypadku za zeszyty opublikowane między festiwalami: Marek Turek, Tomasz Kontny, Wojciech Stefaniec i Krzysztof Budziejewski.

Graficon - Zarysowane Zeszyty

Magazyn komiksowy powołany do życia w 2002 roku przez łódzkiego twórcę i wydawcę Tomasza Tomaszewskiego. Obok założyciela, w redakcji „Graficonu – Zarysowanych Zeszytów” znaleźli się Piotr Kasiński i Romuald Kiliś. Magazyn, anonsowany jako kwartalnik, wydawany był w formie klejonych zeszytów z grzbietem o formacie 165 x 240 mm. W 2002 roku ukazał się jeden numer czasopisma, a w roku 2003 – kolejne trzy numery (ISSN 1644-714X). Wnętrze „Graficonu – Zarysowanych Zeszytów” niemal w całości wypełniały komiksy, uzupełniane o stopkę redakcyjną, tekst wstępny oraz noty o autorach. 

Zeszyt nr 1 nosi tytuł „K-Mix, czyli najważniejsze zdania świata” i zawiera dziewięć krótkich, czarno-białych historii obrazkowych narysowanych przez Tomasza Tomaszewskiego do scenariuszy Macieja Wojtyszki. Autorzy w przystępny i niepozbawiony humoru sposób przedstawili słynne stwierdzenia takich myślicieli, jak Lukrecjusz, Ockham, Kartezjusz, Spinoza, Kant, Nietzsche, Bergson, Wittgenstein i Sartre. Zeszyt nr 2 wypełniła „Ballada o Edwardzie” Rafała Skarżyckiego (scenariusz) i Jakuba Rebelki (rysunki) – intrygująca historia o tytułowym bohaterze, właścicielu zakładu pogrzebowego. W Zeszycie nr 3 zatytułowanym „Karsten Storoż” znalazły się ekspresyjne, futurystyczne opowieści o ulicznym wojowniku stworzone przez Olafa Ciszaka. Ostatni, czwarty Zeszyt wypełniły kilkukadrowe komiksy Krzysztofa Ostrowskiego z cyklu „Plastelina” - „zgryźliwe, kpiące, inteligentne, powalające, szydercze (…)” - jak napisał Piotr Kasiński w tekście umieszczonym na końcu zeszytu. Co ciekawe – „Plastelina” anonsowana była na czwartej stronie okładki Zeszytu nr 1, ale zapowiedź ziściła się dopiero w ostatniej publikacji z cyklu „Graficon – Zarysowane Zeszyty”.

Nagroda MFKiG dla najlepszego wydawcy komiksów w Polsce

 

Nagroda przyznawana od 2001 roku najlepszemu – zdaniem organizatorów Międzynarodowego Festiwalu Komiksu i Gier w Łodzi – wydawcy komiksów w Polsce. W ręce laureata trafia statuetka Komiksusa oraz pamiątkowy dyplom. Nagroda wręczana jest rokrocznie podczas gali festiwalowej. Tylko raz, w 2003 roku, organizatorzy nie wyróżnili statuetką żadnego wydawcy. Dotychczasowi laureaci: Egmont Polska (2001), Egmont Polska (2002), Post (2004), Mandragora (2005), Mandragora (2006), Timof i cisi wspólnicy (2007), Egmont Polska (2008), Kultura Gniewu (2009), Ongrys (2010), Pro-Arte (2011), Centrala (2012), Kultura Gniewu (2013), Taurus Media (2014), Egmont Polska (2015), Wydawnictwo Komiksowe (2016), Egmont Polska (2017), Non Stop Comics (2018), Timof Comics (2019), Marginesy (2020), Kultura Gniewu (2021), Egmont Polska (2022).